Rapport: Gebrek aan evenwicht tussen bestuur en politiek

CASTRICUM – Een gebrek aan evenwicht tussen het bestuurlijke en het politieke heeft aan de basis gestaan van de verslechterde bestuurscultuur in Castricum. Dat concludeert BMC Advies, in een rapport opgesteld in opdracht van de raad.  Het rapport houdt raad en college een spiegel voor over de wijze waarop de gemeente wordt bestuurd en geeft advies voor de toekomst.

Het algemeen belang en partijpolitieke belangen, het verschil maken en het vinden van overeenstemming en het benoemen van problemen en het oplossen ervan. Het gebrek aan evenwicht verdiept en verhardt spanningen.

In het rapport worden nog meer oorzaken gegeven voor de slechte bestuurscultuur, die uiteindelijk aanleiding is geweest voor de crisis in 2016. Zo is er lange tijd, onder meer door bezuinigingen, juist te weinig politiek bedreven. Problemen moesten snel en zakelijk worden aangepakt, zonder dat er ruimte was voor politieke meningsverschillen. Onderzoeker Marcel Boogers licht toe: “Terwijl er echt wel een verschil zit in wat de VVD of de SP van de zorg vindt. En dat mag ook”. In Castricum was dat juist lange tijd niet gebruikelijk. Als partijen een andere mening hadden, werd hen verweten te weinig kennis van zaken te hebben. ‘Agree to disagree’ is en was nauwelijks een mogelijkheid in de lokale politiek.

Meningsverschillen waren al snel verwijtend en werden al snel persoonlijk. Het is dan een aanval op iemands integriteit, zo schrijven de opstellers van het rapport. Zowel raad als college werken langs deze lijnen. Het is zo lastig om het politieke debat hard op de inhoud, zacht op de man te spelen. Het sluiten van compromissen wordt als persoonlijke nederlaag opgevat.

Daar komt nog bij dat de raad versnipperd is: tien fracties op 23 zetels. Versnippering zorgt voor een grote scoringsdrift op bijvoorbeeld sociale media of in de pers: iedereen wil zichtbaar zijn. Politieke verschillen worden zo uitvergroot, wat door sommige politici wordt gezien als het stellen van partijbelang boven algemeen belang.

Nieuw is de term ‘dorp-isme’. Partijen, maar zeker ook individuele politici, onderhouden nauwe banden met het verenigingsleven en het maatschappelijk middenveld. Beslissingen over voorzieningen in het ene dorp, hebben gelijk invloed op de discussie over voorzieningen in andere dorpen. Het vergroot de kans op conflict en maakt het politieke zeer persoonlijk. De onderhandelingsruimte voor raadsleden wordt door deze nauwe banden verkleind.

Aanbevelingen om de bestuurscultuur te verbeteren zijn het wegnemen van conflictbronnen, door de meningsverschillen te accepteren. Ook zou het helpen om dorps- en wijkbeleid op te stellen, zodat raadsleden minder als vertegenwoordiger van hun dorp optreden. Ook zou het goed zijn meer reflectiemomenten in te lassen.

De vernieuwingen zouden al moeten worden ingezet voor de verkiezingen van 2018. Als er daarna pas wordt gestart, zo waarschuwen de onderzoekers, nemen de nieuwe raadsleden de oude mores over. De nieuwe raadsperiode zou wel het uitgelezen moment zijn voor een frisse start.

Op 20 juli wordt het rapport oordeelsvormend in de raad besproken.